Krimen nga pang-imprenta
halin sa obra ni Cory Doctorow ni Lorna Belviz-Pajo
Ang mga pulis winasak ang printer ni Tatay otso anos pa lang ako.Nadumduman ko pa ang mainit-nga nga tapik ang film sa microwave nga pamatyag kag iya nasinghot ko, kag ang malain nga tulok ni Tatay nga madulom nga panumdom niya kung lain man pun-un niya sang freska nga goop, kag mainit, nga daw bag-o nga naluto kung diin ini naghalin.)
Ang mga pulis nagsulod sa puerta nga may dala nga mga batuta gina-swing nila, isa sa ila ginabasa nga waragwag ang sinayod nga mga termino sang warrant gamit ang megaphone. Isa sa mga parokyano ging baligya siya pa-traidor. Ang isa ka pulis ang nagbayad sa iya sang mataas-nga kalidad sang bulong – nagapabaskog sang lawas kung ano man ang himuon, nagapabaskog sang memorya, naga bulig para makabawi ka sang imo kusog. Ang mga ini nga mga bagay may mahal nga presyo kung baklun sa counter; mga bagay nga hindi mo maimprenta sa imo balay, peligrosa gid kay basi ang imo kusina mapuno sang mga tiskog nga mga lawas mabaskug ang pag-pito sang hangin, nga iya nga maguba sa iya pag-agi.
Ginuba nila ang baul ni lola, nga naghalin pa niya buhat sa laon nga banwa. Ginuba man gani nila ang diutay namon nga refrigerator kag amo man ang purifier unit sa may bintana. Ang pispis nga diutay naka-escapo sa kamatayan kay nagtago siya sa haula sang magabot ang mga tawo nakabotas nga tii ngal nagwasak sang mga printer-wire.
Si Tatay, ano ang ila gin himu sa iya. Kay sang natapos siya, ang itsura niya ay daw nagaway siya sa entero nga grupo sang rugby. Gindala siya nila sa puerta kag nakita siya sang mga meron nga gin-itsa siya sa auto. Sa mga natabo may naghambal sa tungod sa kalibutan nga si Tatay ay may-organization sa krimen nga mga tinawag na bootlegging ngamay operasyun nagahimo sang 20 milyunes nga mga contrabando, kag tinawag pa nila si Tatay nga isa ka contrabida masyado nga desperado, kag hindi gusto magpaaresto.
Tanan nakita ko sa may telepono nga ara sa sala, kung diin sa nakita ko sa screen, nagpanumdum ako, kung sin-o maghunahuna nga sa terrible kag diutay namon nga balay, miserable nga kahimtangan makaila nila kami miembro kag lider sang dako nga krimen. Ginkuha nila ang printer kag gin-display nila daw sa isa ka tropeo sa mga miron. Daw isa ka trono sa kusina nga bakante. Subong nga nagbangon ako kag gin-kuha ko ang diutay ko nga pispis, binutang ko ang blender. Mahimo siya nga mga printed parts, kag hindi man siya magdugay husto lang sa isa ka bulan para maka imprinta ako sang bag-o nga bearings kag mga moving parts.Sang nag-agi nga tiempo, himuon ko nga tipunon ang mga parte para ma-imprenta liwat.
Nag-diesyotso na ako, ginpapag-guwa na nila si Tatay sa prisohan.Binisita ko siya mga tatlo ka beses – sang dies anos ako, edad sinkwenta siya kag sang namatay si Nanay.Nag-agi na ang duha ka tuig nga nagkit-anay kami nga nakita ko malain ang lawas niya. Nagaway sila sa prisohan nga ang rason may diperensya ang iya paglakat nga daw piang, pirme lang siyay nagatulok sa may likod nga daw may gasunod sa iya. Kadako sang huya ko sang ang ginasakyan namon nga taxi gin-papara nga manaog kami sa atubang sang dako nga propriedad, nagapalayo ako kay daw isa ka kalabera nga piang ang tiil nga nagsulod kag nagsaka sa hagdanan.
“Lani” – siling niya, nga nagpunko p siya sa silya.”Kahibalu ako nga esmarte ka nga bata, wala ka maisip kung diin makakuha si Tatay mo sang printer kag lapuk?”
Gingumos ko na masyado ka puerte ang mga kamot ko nga pamatyag ko ang kuko ko naghiwa sa akon nga palad. Ginsarado ko ang mga mata ko.”Na-preso ka na Tatay sa pulo ka tuig, ‘Tay pulo ka tuig. Gusto mo pa madugangan pa pulo ka tuig liwat nga ma-print out ka sang blenders kag bulong, mas madamo nga laptops kag designer hats?”
Nagngisi siya.”Hindi ako stupido, Lanie. Naleksyunan na ako.Wala kalo o laptop ang makapares sa pagpa-preso. Hindi ako mag-imprenta sang mga basura, hindi na gid.”naginom siya sang tsa, nga daw sa whisky, isa pa ka lag-ok, naginhawa siya. Sinerado niya ang iya mata kag nag-sandad sa silya.
“Dali diri, Lanie, may ihutik ako sa imo. Ihambal ko sa imo ano ang desisyun ko pagkatapos sang pulo ka tuig nga pagka-preso ko. Dali di kag magpamati ka sa stupido mo nga tatay.”
Na-guilty ako subong hindi ko siya ginsaway.Nagtindog na siya sa rocker. Nahibaluan sang Diyos kung ano ang natabo sa iya sa prisohan. ”’Tay ano?” namitlang ko malapit sa iya.
“Lani, maobra pa gid ako sang madamo nga imprenta. Mas madamo pa gid. Para sa tanan. Mas provecho para mapreso liwat. Mas may valor pa sa tanan.”
